Farmakoterapia otyłości jest leczeniem proponowanym chorym spełniającym określone kryteria kliniczne, jeśli nie osiągają oczekiwanych efektów postępowania niefarmakologicznego. Planowanie farmakoterapii rozpoczyna się od oceny stanu klinicznego pacjenta oraz diagnostyki w kierunku występowania innych chorób i zaburzeń metabolicznych towarzyszących otyłości, a także wykluczenia ryzyka interakcji lekowych [1]. Leczenie farmakologiczne stosuje się, gdy potencjalne korzyści, przewyższają ryzyko związane z przyjmowaniem leku [2].

Leczenie choroby otyłościowej powinno rozpoczynać się od postępowania niefarmakologicznego, a dopiero gdy po 3-6 miesiącach od wdrożenia zmian w stylu życia pacjentowi nie udaje się uzyskać zmniejszenia masy ciała o ≥5% wartości wyjściowej, lekarz może z nim omówić możliwość farmakoterapii. Wdrożenie leczenia farmakologicznego nie zwalnia chorego z konieczności prowadzenia kompleksowej terapii niefarmakologicznej otyłości [1]. Warto mieć na uwadze, że krótkotrwała farmakoterapia – trwająca 3-6 miesięcy, nie przynosi długotrwałych korzyści zdrowotnych i nie jest zalecana [2]. Leczenie powinno trwać optymalnie ≥12 miesięcy, jednak część pacjentów chorujących na otyłość wymaga stosowania przewlekłej farmakoterapii. W leczeniu otyłości nie powinno się stosować leków, które nie zostały zarejestrowane do jej leczenia. Leczenie farmakologiczne należy dostosować do indywidualnych potrzeb i celów pacjenta, można je stosować tak długo, jak to jest potrzebne, skuteczne i dobrze tolerowane [1].

Leki zarejestrowane do leczenia otyłości w Polsce:

  • inhibitor lipaz – orlistat – wiąże się z aktywnym miejscem serynowym lipazy żołądkowej i trzustkowej, nieaktywny enzym nie hydrolizuje tłuszczu, co zmniejsza wchłanianie tłuszczów o około 30%, w rezultacie triglicerydy są wydalane w kale, przyczyniając się do powstania deficytu kalorycznego,
  • połączenie chlorowodorków bupropionu i naltreksonu – bupropion jest inhibitorem wychwytu zwrotnego dopaminy i noradrenaliny, naltrekson jest antagonistą receptora opioidowego μ, lek hamuje ośrodek głodu, pobudza ośrodek sytości oraz zmniejsza uczucie apetytu,
  • analogi GLP-1 – liraglutyd, semaglutyd – wiąże się z receptorem GLP-1 i aktywuje go, poprawia uczucie sytości zmniejszając głód, z przejściowym efektem zmniejszającym opróżnianie żołądka – przez co kontroluje łaknienie,
  • leki inkretynowe – tirzepatyd – podwójny agonista receptorów: GLP-1 i GIP (glukozozależny peptyd insulinotropowy), zmniejsza pobór energii i łaknienie, zwiększając uczucie sytości i pełności oraz zmniejszając uczucie głodu [3].

Podczas wybierania leku dla każdego z pacjentów chorujących na otyłość, lekarz spośród dostępnych na rynku powinien wybrać ten, który ma udowodnione działanie sprzyjające poprawie rozpoznanych u tego pacjenta zaburzeń metabolicznych i chorób [1].

Ze względu na złożoną i heterogenną patogenezę otyłości, potrzebę zwiększenia skuteczności terapii oraz konieczność indywidualizacji leczenia pacjentów chorujących na otyłość poszukiwane są nowe opcje terapeutyczne. Aktualnie obszar farmakoterapii otyłości jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin medycyny [1].

Czy dietetyk może przepisywać leki – wystawiać recepty?

Dietetyk nie jest specjalistą decydującym o farmakoterapii i nie wystawia recept – decyzja ta zawsze podejmowana jest przez lekarza w porozumieniu z pacjentem.

Rolą dietetyka podczas farmakoterapii otyłości może być przede wszystkim:

  • edukacja żywieniowa – pomoc w tworzeniu zdrowych nawyków, które pozwolą na utrzymanie zredukowanej masy ciała, po zakończeniu farmakoterapii,
  • kontrola redukcji masy ciała – analiza składu ciała, służy sprawdzeniu, czy pacjent nie traci masy mięśniowej – zamiast tłuszczowej,
  • wsparcie psychodietetyczne – w sytuacji kiedy pacjent potrzebuje motywacji i planu działania,
  • plany żywieniowe – pomagają w przygotowywaniu zbilansowanych posiłków, które dostarczają odpowiedniej ilości energii oraz witamin i składników mineralnych, a jednocześnie nie nasilają skutków ubocznych farmakoterapii.

Wsparcie dietetyka jest cennym uzupełnieniem leczenia otyłości. Interdyscyplinarny zespół stwarza pacjentowi warunki do nauki prawidłowego odżywiania i bezpiecznej redukcji masy ciała.

Jeśli masz pytania odnośnie wsparcia dietetyka w leczeniu otyłości zapraszam do kontaktu.

Źródła:
1. PTLO 2024, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 – stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, Med. Prakt. wyd. spec.; wrzesień 2024: 1–116
2. Olszanecka-Glinianowicz M., Ostrowska L., Płaczkiewicz-Jankowska E., 2021, Otyłość, W: Interna Szczeklika 2021, Kraków, Medycyna Praktyczna, s. 2745-2762
3. Bogdański P., Szulińska M., 2021, Leczenie farmakologiczne otyłości, W: Otyłość i jej powikłania, Ostrowska L., Bogdański P. Mamcarz A. red., Warszawa. PZWL, s. 84-99

Obraz – Canva